Thứ Bảy, 18 tháng 4, 2009

Làng vĩ cầm có một không hai


Chơi violon ở làng cho Tây nghe


Lang vi cam co mot khong hai 
Chơi violon trên sông trong ngày hội làng Phúc Tằng

Chị Yến, một “thiếu nữ quan họ” có giọng ca mượt mà, đưa đẩy đang xếp cà chua dưới nhà, nghe chúng tôi nói chuyện cũng chạy lên, hai tay còn lấm lem bùn đất: “Tôi đi chợ bà con cứ nhìn nhìn, ngó ngó, chỉ trỏ xì xào. Họ gọi và trêu tôi là… diễn viên truyền hình. Ngượng lắm anh ạ!" Chị Yến cùng chồng là anh Thuật và nhiều tay violon khác được mời đi biểu diễn hết lễ hội làng này đến đám rước làng khác trong vùng. Thông thường, mỗi ngày đi biểu diễn ở hội làng, mỗi “nhạc công” cũng kiếm được dăm chục ngàn đồng, còn biểu diễn ở đám hiếu, hỉ thì số tiền khá hơn một chút.

Không chỉ chơi violon cho bà con trong làng ngoài xóm nghe mà còn có cả khách Tây nghe tiếng cũng tìm về thưởng thức. Có đoàn từ Mỹ về thăm làng, đem theo cả máy ảnh, máy quay phim về quay cảnh ở làng, cảnh nhạc công nông dân đang biểu diễn violon. Họ xúc động, vừa thấy lạ lẫm, vừa khâm phục những tay đàn violon của làng Then. Mùa này, những nhạc công violon làng Then đang bận bịu với những lễ hội, với đám rước… Họ được mời đến biểu diễn phục vụ bà con cả ở trong và ngoài tỉnh.


Không biết chơi violon: Không phải dân làng Then!




Lang vi cam co mot khong hai 

Đồ nghề có kém gì nhạc công dàn giao hưởng?

Anh Nguyễn Quang Khoa, đội trưởng đội văn nghệ, đồng thời là “nhạc trưởng” giàn nhạc giao hưởng violon làng Then tâm sự với chúng tôi: “Đi biểu diễn với anh em trong đội là một niềm vui rất lớn. Vui vì phong trào văn nghệ đang dần được phục hồi. Trước đây, độ khoảng những năm cuối thập kỷ 60, thế kỷ trước nhà nào cũng có và cũng chơi đàn violon, người nào lớn lên mà không biết chơi violon là không phải dân của làng Then, cả làng có vài trăm chiếc violon, đó là thời huy hoàng nhất của làng Then – làng violon duy nhất ở Bắc Bộ.

Chúng tôi tìm đến nhà “Giáo sư violon” Nguyễn Hữu Đưa – người thầy có công truyền dạy thứ nhạc độc đáo này với con em làng Then khi chiều đã muộn. Ông Đưa vẫn ngồi đó, cạnh những chiếc đàn violon treo trên tường nhà. Ông đang say sưa lần dở những bản nhạc mới sưu tầm được, vừa kéo đàn, vừa “ngẫm” nhạc. Tuổi đã ngoài thất thập, mái đầu điểm bạc nghiêng nghiêng bên cây đàn, bên bản nhạc, lúc đó mới thấy “độ” say đàn, say nhạc violon của ông Đưa còn nồng nàn không kém gì lớp trẻ trong đội văn nghệ làng Then. “Tôi đã già rồi, nhưng vẫn muốn truyền dạy cho con cháu, anh em trong làng những kinh nghiệm về kéo đàn violon. Lớp học đàn vẫn được tôi mở đều đặn. Nhưng chỉ tranh thủ mùa hè là chủ yếu, vì con cháu còn bận đi học văn hoá ở trường. Tôi vẫn mong muốn dạy được thật nhiều, không chỉ con em trong làng Then mà cho những ai yêu thứ nhạc này…”

Những nhạc công làng Then đã chế tác thành công nhiều nhạc cụ dân tộc khác để hoà tấu cùng cây đàn violon. Anh Nguyễn Hữu Thi, một “nhạc công” cứng trong “giàn nhạc giao hưởng” của làng Then đã tự mình mày mò chế tạo thành công chiếc đàn ghi ta bằng điện. Anh khoe: “Tự tôi làm lấy cả, từ thân đàn, con ngựa, hộp đàn, dây kéo, ổ kích âm… Hình dáng tôi tự học trên… ti vi. Nhưng mà nghe “ngon” lắm.” Nói rồi, anh Thi lên dây đàn, hướng về phía anh Khoa, hai người cùng nhau hoà tấu một bản nhạc vừa mới biểu diễn trong hội làng Thôn Tằng, Thôn Tiến làng trên cho chúng tôi nghe. Tiếng đàn ghi ta điện hoà âm cùng violon nghe thật lạ, thật vui tai.

Lang vi cam co mot khong hai

Tiếng vĩ cầm làng Then vang lên khắp vùng quan họ

Lang vi cam co mot khong hai 

Luyện nhạc giao hưởng tại gia

Lang vi cam co mot khong hai 

Đây mới là nghề nuôi sống gia đình

Lang vi cam co mot khong hai

Làm cả nghề vàng mã để sống

Lang vi cam co mot khong hai

Luyện violon trong nhà...

Lang vi cam co mot khong hai 
Chơi violon trên sông 


Trọng Hoàng – Lê Anh Dũng