Thứ Hai, 1 tháng 11, 2010

Không đề

Những dòng này không phải bình thơ, mà chỉ là tán nhảm.

Lý do là mấy ngày hôm nay trời dịu như sắp vào Thu. Nhưng xứ này gần xích đạo nên chỉ có mùa mưa và khô, làm gì có mùa Thu cơ chứ. Nên cái dịu mát này, cái gió se se này, nhiều nhất cũng chỉ có thể là Thu tưởng.

Vậy mà cũng gợi nhớ đến một “Tiếng Thu” rất cũ, và tất nhiên là rất nổi tiếng, của Lưu Trọng Lư:

Em không nghe mùa thu
Dưới trăng mờ thổn thức?


Em không nghe rạo rực
Hình ảnh người chinh phụ
Trong lòng người cô phụ?


Em không nghe rừng thu
Lá thu kêu xào xạc
Con nai vàng ngơ ngác
Đạp trên lá vàng khô.

Đã có quá nhiều lời bình hay về bài thơ này, đặc biệt là về thanh âm và hình ảnh chú nai vàng ngơ ngác. Trần Đăng Khoa còn cho rằng, "nếu chọn một bài thơ thơ nhất của Việt Nam, nghĩa là ngoài thơ ra, nó không có gì bấu víu, thì đó chính là Tiếng thu. Đây là bài hay nhất trong đời thơ Lưu Trọng Lư, cũng là bài thơ thơ nhất của thi ca Việt Nam hiện đại.

Là bài thơ thơ nhất Việt Nam kể ra cũng không có gì lạ, vì tác giả của nó là một người thơ toàn tập như Hoài Thanh từng nhận xét: "Cả đời Lư cũng là một bài thơ. Nếu quả như người ta vẫn nói, thi sĩ là một kẻ ngơ ngơ ngác ngác, chân bước chập chững trên đường đời, thì có lẽ Lư thi sĩ hơn ai hết"; “"Tôi biết có kẻ trách Lư cẩu thả, lười biếng, không biết chọn chữ, không chịu khó gọt giũa câu thơ. Nhưng Lư có làm thơ đâu, Lư chỉ để lòng mình tràn lan trên mặt giấy".

Nhưng hôm nay bỗng giật mình, không phải bởi tiếng Thu, cũng không phải bởi tiếng chân nai trên lá, mà bởi “hình ảnh người chinh phu, trong lòng người cô phụ”:

Chinh phu – anh chinh chiến nơi nào cho người buồn cõi mộng?

Cô phụ - vì sao chị đợi chờ?

Còn gì níu giữ, còn gì ràng buộc ngoài bóng hình xưa cũ?

Phải chăng cuộc đời là ảo ảnh, nên còn giữ được hình ảnh thì còn thuộc về nhau?

Ừ thì là như thế…

Nhưng sao lại rạo rực ở chốn này?

Nếu anh chinh chiến nơi xa để giữ đất giữ nhà thì chị không nên rạo rực.

Nếu anh chinh chiến nơi xa để chiếm đất phá nhà thì chị càng không nên rạo rực.

Nếu anh chinh chiến vì anh thì chị nên đau khổ, có chi mà rạo rực.

Nếu anh chinh chiến vì chị thì chị nên gọi anh về đan lại mộng cũ bên mái nhà xưa, cớ sao lại rạo rực.

Nếu anh chinh chiến chỉ vì chinh chiến thì đó là u mê của anh, của chị và của tha nhân, cớ sao lại rạo rực trong lòng.

Cho đời vin tay bước,

Ai biết gì đâu.

----

P.S. Hôm nay (16/7/11) vô tình nghĩ đến "chinh phu - cô phụ", một hình tượng được sử dụng nhiều đến mức trở thành kinh điển của thơ Đường, mới giật mình rằng: Đây chỉ là sáng tạo của các nho gia, những người không hề ra trận, nhưng lại lãng mạn hóa cảnh chia cắt bằng sáng tác của mình. Ngẫu nhiên chăng?