Thứ Hai, 7 tháng 10, 2013

Nobel Y học 2013


Giải Nobel Y học năm 2013 đã được trao cho hai nhà khoa học người Mỹ: Rothman, Schekman và một nhà khoa học người Đức: Südhof (hiện làm việc tại Mỹ), cho công trình khám phá ra bí ẩn của việc tổ chức hệ thống vận chuyển trong tế bào.

Mỗi tế bào là một nhà máy, sản xuất và vận chuyển các phân tử. Chẳng hạn, insulin được tạo ra và đưa vào máu, còn các phân tử truyền tín hiệu hóa học (neurotransmitters) được truyền từ tế bào thần kinh này sang tế bào thần kinh khác. Các phân tử này được vận chuyển trong tế bào dưới dạng các bọng nhỏ. Các nhà khoa học được giải Nobel năm nay đã khám phá ra các nguyên lý ở cấp độ phân tử về việc điều khiển các bọng phân tử này, có thể coi như các xe hàng, đến đúng chỗ và đúng lúc, trong tế bào.

Randy Schekman đã khám phá ra một tập hợp các gen cần thiết cho việc vận chuyển các bọng này. James Rothman đã tìm ra cơ chế protein cho phép các bọng này nhập với các tế bào đích để việc truyền các phân tử được phép xảy ra. Còn Thomas Südhof thì tìm ra cách thức các tín hiệu hướng dẫn các bọng này nhả các phân tử ra một cách chính xác.

Qua các khám phá của mình, Rothman, Schekman và Südhof đã tìm ra hệ thống kiểm soát chính xác việc truyền và chuyển giao các bọng phân tử này. Các nhiễu loạn trong hệ thống này sẽ gây ra các hiệu ứng có hại, các bệnh tật như các bệnh thần kinh, bệnh tiểu đường, bệnh rối loạn hệ miễn dịch…

Các phám khá này vén tấm màn bí mật cho một quá trình sinh lý học phân tử cơ bản, và tạo ra những tiến bộ quan trọng trong hiểu biết của chúng ta về việc vận chuyển với sự chính xác cả về thời gian và vị trí ở bên trong và bên ngoài tế bào. Nghiên cứu cho thấy, sự trục trặc trong vận chuyển ở cấp độ tế bào này xuất hiện trong nhiều loại bệnh khác nhau, như một số bệnh thần kinh, bệnh tiểu đường, bệnh rối loạn hệ miễn dịch.


Nếu không có sự tổ chức chính xác tuyệt vời trong vận chuyển này, hoạt động của tế bào sẽ rơi vào hỗn loạn. 

Dưới đây là thông tin về các nhà khoa học được giải:


James E. Rothman, sinh năm 1950 tại Haverhill, MA, Mỹ. Hiện ông là giáo sư tại Đại học Yale, Mỹ.



Randy W. Schekman, sinh năm 1948 tại St. Paul, MN, Mỹ. Hiện ông là giáo sư tại Đại học California (Berkeley), Mỹ.



Thomas C. Südhof, sinh năm 1955 tại Goettingen, Đức. Hiện ông là giáo sư Đại học Stanford, Mỹ.