Hiển thị các bài đăng có nhãn viết về giáp văn. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn viết về giáp văn. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Hai, 12 tháng 5, 2014

TS Giáp Văn Dương: Tin ở con người

Tin ở con người
Rời bỏ cuộc sống đủ đầy nơi xứ người để dấn thân vào sự nghiệp cải cách giáo dục ngay trên đất nước mình, TS Giáp Văn Dương cho ra đời kênh giáo dục trực tuyến GiapSchool với tuyên ngôn “Tự thân khai sáng”.
Trong một bài viết của mình, anh cho biết: “năng suất lao động của người Việt, theo tổ chức Năng suất Á châu, kém người Nhật, Mỹ và Singapore khoảng 20 lần. Thậm chí kém những người hàng xóm cùng hoàn cảnh với chúng ta 100 năm về trước. Do đâu nên nỗi?
Trên bề nổi khoảng cách này do nền sản xuất lạc hậu, thâm dụng lao động giản đơn thay vì công nghệ. Nhưng sâu xa thì do năng lực của thể chế, chất lượng của lao động và đặc tính văn hoá xã hội. Thể chế hiện thời không khuyến khích sản xuất. Con người không đủ năng lực đáp ứng những công việc đòi hỏi kiến thức và kỹ năng cao, do nền giáo dục bất cập. Văn hoá lại nghiêng về chụp giật ngắn hạn và ứng phó tình thế. Ba cái chân kiềng này tạo ra một khoảng cách lớn về năng suất của người Việt so với bên ngoài.
Làm sao để phát triển? Câu hỏi này sau hơn 100 năm, đến nay vẫn chưa có lời đáp?
Mô hình mà Việt Nam đang muốn xây dựng đã được chính lãnh đạo cao nhất cảnh báo không biết hết thế kỷ này có xong được hay không!
Các thế hệ trước mới thực hiện được một nửa của cuộc giải phóng, đó là giải phóng dân tộc. Nhưng nửa còn lại, quan trọng hơn nhiều, là giải phóng con người, thì không được nhắc đến.
Để làm nốt công đoạn này, chỉ có thể bắt đầu bằng một nền giáo dục khai phóng để mỗi người có thể tự thân khai sáng hầu phát huy hết năng lực của mình. Tất nhiên việc này chỉ có thể được thực hiện ở diện rộng dưới sự đầu tư và bảo trợ của nhà nước.
Cải cách giáo dục trước tiên phải bắt đầu từ đâu? Từ lứa tuổi mẫu giáo, hay từ đại học?
Còn cải cách giáo dục nên bắt đầu từ đâu ư? Còn có thể từ đâu khác ngoài con người. Vì giáo dục bắt đầu từ con người và cũng kết thúc ở con người. Mà trong con người, quan trọng nhất là tư duy. Vậy tư duy giáo dục phải được đổi mới trước thì cải cách giáo dục mới có thể thành công được. Mà vẫn con người đó, cách làm đó, mô hình đó, cơ chế đó, làm sao có thể thành công được.
Nhưng cụ thể việc đổi mới tư duy là đổi mới cách gì? Tôi cho rằng, đó chính là việc đổi cách tiếp cận từ “Học cái gì?” sang “Học thế nào?”, và tiếp theo là “Học để làm gì?”. Từ xưa đến nay, Việt Nam tập trung vào “Học cái gì?”, nên sách giáo khoa rất quan trọng. Nhưng nay đổi sang “Học thế nào?”, thì phương pháp giảng dạy, phương pháp học tập phải là trọng tâm, chứ không phải là sách giáo khoa nữa.
Về việc cải cách nên tập trung vào bậc nào trước, tôi cho rằng nên bắt đầu đồng thời ở bậc tiểu học và đại học. Cải cách ở tiểu học để hướng tới một sự thay đổi dài hạn, còn tiến hành ở đại học để có sự thay đổi tức thời, tạo nhân lực cho cuộc cải cách dài hơi, và hiệu quả cũng có thể đong đếm ngay được.
Tôi đề cao khai tâm hơn khai trí vì tôi rất sợ trí trá, tức nhân danh trí mà làm điều trá nguỵ.
Với câu hỏi cải cách cho một tương lai nào?, tôi cho rằng cải cách giáo dục phải hướng đến việc tạo ra những con người mà chúng ta muốn có, và xây dựng một xã hội mà chúng ta muốn sống. Do đó, trước khi cải cách, lẽ ra những người tiến hành cải cách phải hình dung được rõ ràng những phẩm tính của con người mà họ muốn tạo ra trong 10 – 20 năm, và xã hội họ muốn sống trong ít nhất là 30 – 50 năm tới. 
Vậy con người mà cuộc cải cách đó hướng đến là gì? Chỉ có thể trả lời, đó là con người tự do, đối lập với con người công cụ mà hệ thống giáo dục hiện thời đang tạo ra. Chỉ có như thế mới có cải cách toàn diện, triệt để.
Khi tiếp xúc nhiều môi trường giáo dục khác nhau, anh đã phản tư lại mình, tự truy vấn lại mình như thế nào để nhìn ra những điểm yếu riêng có? Làm thế nào để giáo dục vừa mang tính phổ quát, khoa học, lại vừa tránh được lỗi khi cho rằng mình khác biệt?
Khi ra ngoài, tôi có điều kiện so sánh mình với bạn bè bên ngoài, xã hội Việt Nam với các xã hội bên ngoài. Từ đó rút ra được điểm mạnh điểm yếu, điểm khác biệt của mình so với người. Rồi sau đó đi xa hơn là tự đặt câu hỏi để phản tư lại mình, quán chiếu lại mình, rồi bước ra khỏi cái mớ bòng bong mà mình đang vướng phải, bằng buông bỏ và lựa chọn. Đó là con đường mà tôi đã đi.
Riêng việc làm thế nào để giáo dục vừa mang tính phổ quát, vừa khoa học mà bớt sai lầm, thì tôi chủ trương sử dụng các bộ giá trị phổ quát làm định hướng. Đây là những giá trị được kết tinh trong suốt chiều dài lịch sử nhân loại, và đã được kiểm chứng ở nhiều nền văn hoá khác nhau. Chúng không hề xa lạ, mà chính là những giá trị mà chúng ta đã biết, như: chân, thiện, mỹ, tự do, dân chủ, bình đẳng…
Trong giáo dục, anh đề cao sự khai tâm trước khi khai trí? Cách “khai tâm” nhanh nhất với giới trẻ theo anh là gì?
Khai tâm là một điểm son của giáo dục truyền thống. Tâm theo cách hiểu của nền giáo dục này, chính là các giá trị phổ quát đương thời. Rộng hơn thì Tâm chính là quan niệm về lương tri, về sự thiện hảo của con người. Vì thế, khai tâm chính khai mở tính người. Có hoạt động giáo dục nào quan trọng hơn việc khai mở tính người?
Tất nhiên, câu chuyện bắt đầu rắc rối ở chỗ: thế nào là người? Thường thì chúng bị áp đặt câu trả lời giống nhau, theo mệnh lệnh từ trên xuống qua hệ thống giáo dục của nhà nước. Ra ngoài xã hội, thì câu trả lời được ẩn trong các thói quen, tập tục truyền thống. Chỉ rất ít người có ý thức đi tìm câu trả lời cho riêng mình.
Tôi đề cao khai tâm hơn khai trí vì tôi rất sợ trí trá, tức nhân danh trí mà làm điều trá nguỵ.
Theo kinh nghiệm của tôi, cách nhanh nhất để khai tâm cho trẻ là làm gương, tôn trọng trẻ và chân thành với trẻ. Trẻ nhỏ học qua việc bắt chước, nên việc làm gương rất quan trọng. Trẻ nhỏ cũng có nhu cầu được tôn trọng, và cần được đối xử chân thành. Yêu thương cũng rất quan trọng, nhưng nhiều bậc phụ huynh hoặc thầy cô dù rất yêu thương con trẻ nhưng vẫn không thể khai tâm được, vì họ dạy trẻ một đằng, nhưng sống một nẻo. 
Kim Yến thực hiện Hoàng Tường hoạ chân dung - TGTT
---
Nguồn: Thế giới Tiếp thị, đăng lại bởi Một Thế Giới.

Thứ Bảy, 26 tháng 4, 2014

Không phải mọi cái miễn phí đều dở

(Baodautu.vn) Khoảng 4.000 người đã tham gia các khóa học của GiapSchool gọi đây là "ngôi trường lạ". Ngay cả tên tuổi người sáng lập, TS. Giáp Văn Dương, cũng chưa quen thuộc kể cả với người trong ngành giáo dục.

TS. Giáp Văn Dương, sáng lập viên GiapSchool
1. Tình cờ gặp TS. Giáp Văn Dương, sáng lập viên GiapSchool, Cổng giáo dục trực tuyến mở MOOCs trong một buổi trao đổi về tình hình kinh tế vĩ mô của Việt Nam, những tưởng con người đang được cho là tạo nên xu hướng mới trong đào tạo khi đưa MOOCs tới Việt Nam sẽ luôn tràn đầy năng lượng.
Bởi, trong khi nhiều người mãi than phiền về những bước chậm chạp trong tái cơ cấu nền kinh tế, hay gay gắt đặt ra câu hỏi về trách nhiệm về sự chậm trễ này, thì ông Dương nhẹ nhàng chia sẻ: “Tại sao cũng có quỹ thời gian như nhau, sức khỏe của lao động Việt Nam không thua kém, mà năng suất lao động của Việt Nam lại thua. Có hai nguyên nhân, đào tạo nghề và  giáo dục đại học tụt hậu. Tôi đang làm để thay đổi”.
Cách đây 8 tháng, GiapSchool ra mắt trong sự tò mò dư luận. Không chỉ bởi diện mạo của hình thức đào tạo thông qua các bài giảng trực tuyến lần đầu có mặt tại Việt Nam, mà còn là tuyên ngôn – tạm gọi như vậy - của GiapSchool là không chứng chỉ, không bằng cấp và chỉ dành cho những người yêu mến tri thức, kiến thức và miễn phí.
Vậy nhưng, khi trao đổi trực tiếp, TS. Dương miêu tả công việc một cách trần trụi: “Giảng bài trực tuyến là công việc buồn chán nhất trong số các việc tôi đã từng làm!”.
“Trong căn phòng nhỏ, đối mặt với chiếc máy tính. Tôi đã nhắc lại không biết bao nhiêu lần câu nói: Chào các bạn. Hôm nay chúng ta sẽ trao đổi về… Nhiều khi giảng trước hàng chục sinh viên với vô vàn cảm xúc mà còn chán nữa là…”, ông Dương tâm sự và kể có lần tự vấn rằng, tại sao tự ép mình trong căn phòng cách âm, khi ngoài kia  có bao điều tươi đẹp, công việc trước kia ngao du khắp nơi…
Trước khi GiapSchool ra mắt chính thức, có thời điểm ông Dương không xuống đất, một mình tìm kiếm công nghệ, rồi phương pháp sư phạm cho bài giảng trực tuyến vốn chưa có chuẩn ở Việt Nam…
Cho đến thời điểm này,  đã có 6 khóa học chính thức trên GiapSchool được khai giảng với khoảng 4.000 học viên, con số có phần khiêm tốn so với các mô hình MOOCs trên thế giới, nhưng đủ lớn so với một khởi đầu. Toàn bộ một tay TS. Dương “đứng lớp”.
2. Rất khó để nói trước được điều gì cho một mô hình mới ở Việt Nam. Nhất là khi TS. Dương luôn giữ quan điểm, GiapSchool sẽ không thu phí người học. Điều này có thể sẽ cản trở nhà đầu tư quan tâm.
“Cũng có một số tổ chức tìm đến, nhưng đều dừng ở câu hỏi: bài toán tài chính cho mô hình này. Tôi xác định mình làm giáo dục, trong khi những người tìm đến muốn kinh doanh nó. Tôi vẫn đang đợi những người cùng chí hướng”, ông Dương nói.
Xem lại các mô hình MOOCs trên thế giới, các khoản đầu tư là không nhỏ. Cho dù như ông Dương cho biết, cách làm của GiapSchool tiết giảm khá nhiều, như không đầu tư hệ thống máy chủ, sử dụng Google làm platform, Youtube là kho chứa, tương tác trên Facebook…, nhưng trái tim làm nên MOOCs là các bài giảng trực tuyến thì khó tiết kiệm được.
Hiện tại, TS. Dương đang sử dụng tiền tiết kiệm cá nhân để vận hành GiapSchool, song đây chỉ là giai đoạn đầu. Theo tính toán của ông Dương, khi mở rộng tới 1.000 khóa học, mỗi khóa cần khoảng 50 bài giảng, nghĩa là cần thực hiện khoảng 50.000 video clip. Số tiền bỏ ra không nhỏ.
“Khó khăn nhất là đầu tư sản xuất nội dung. Hiện tại, chúng tôi đã có sự tham gia của một số trí thức ở nước ngoài trong việc cung cấp và thực hiện các bài giảng. Mới đây nhất là khóa học về phát triển nhận thức của trường mầm non với mục tiêu ban đầu là dành cho các giáo viên mầm non. Nhưng thực tế số lượng người học là phụ huynh học sinh lại đông đảo”, ông Dương kể.
Đây là một trong những lý do mà ông Dương muốn giữ tiêu chí “miễn phí” của GiapSchool. “Chúng tôi muốn mở ra một trào lưu đào tạo, học tập mới. Khi mọi người tự do lựa chọn học tập theo nhu cầu nội thân của họ, sự thay đổi sẽ bền vững. Chúng tôi gọi đó là tinh thần tự thân khai sáng”, ông Dương phân tích cho ý tưởng lạ của mình trong nền kinh tế thị trường.
Hơn thế, với cách này, ông Dương cho rằng, cuộc cải cách giáo dục sẽ rẻ và nhanh hơn rất nhiều so với các đề án cải cách giáo dục hiện tại.  Đương nhiên, giáo dục trực tuyến không thay thế giáo dục truyền thống, nhưng theo ông Dương, nó sẽ thúc đẩy sự phát triển, cải cách giáo dục khi tạo nên sự so sánh qua cách tiếp cận, nội dung thông tin mới.
“Chúng tôi muốn tổ chức dịch các bài giảng của các trường đại học nổi tiếng trên thế giới, Việt hóa và thực hiện trên GiapSchool như một nguồn tư liệu tham khảo chứ không nhắm vào cải cách trực tiếp hệ thống hiện có. Cách này sẽ dần tạo nên sự thay đổi nền tảng khi các sinh viên, các giảng viên tự do tiếp cận, tìm hiểu và áp dụng vào công việc của mình”, ông Dương nói và nhấn mạnh là rẻ hơn rất nhiều nếu thực hiện theo cách tổ chức truyền thống.
3. Quãng thời gian ngao du mà ông Dương đang so sánh với hiện tại không quá xa. Ông và gia đình mới về Việt Nam vào năm 2013, sau khi quyết định dừng toàn bộ sự nghiệp giảng dạy và nghiên cứu ở nước ngoài.
Nhìn vào thông tin về ông Dương, do một số hội thảo giới thiệu về diễn giả của mình, ông Dương đã có hơn 10 năm học tập và làm việc ở nước ngoài kể từ năm 2002. Gần đây nhất  là làm việc tại Đại học Liverpool (Anh) và Đại học Quốc gia Singapore…
Ông Dương kể, quyết định về Việt Nam đầu tiên không phải vì MOOCs mà là kế hoạch xây dựng tủ sách chuyên gia.  “Trước khi về, tôi và một số người bạn, đã kết nối với nhà xuất bản, cơ quan quản lý và các nhà đầu tư về kế hoạch này và nhận được lời cam kết ủng hộ. Tôi đưa cả nhà về Việt Nam. Nhưng mọi việc không như ý”, ông Dương nhớ lại cảm giác thất vọng khi những lời cam kết bị lờ đi và gia đình phải thích nghi lại với cuộc sống ở Việt Nam…
Ông gọi cách chuyển dịch của mình là sự buông bỏ. Buông bỏ để có tự do và lựa chọn để bứt phá, để tìm được chính mình. Ngay cả việc từ bỏ công việc ở các trường đại học ở nước ngoài cũng được xác định từ trước. Ông tâm sự: “Tôi không muốn dừng lại ở việc phát biểu ý kiến với tư cách một nhà nghiên cứu mà muốn làm để tạo nên sự thay đổi thực. Trải nghiệm trong các môi trường giáo dục ở nhiều nước cho tôi sự tự tin bắt đầu công việc và sự kiên nhẫn để vượt qua nhưng buồn chán, giữ nhịp đều đặn cho mình”.
Đúng như ông Dương chia sẻ, đam mê chỉ là nhất thời, sục sôi có thể giúp cho công việc khởi đầu đầy năng lượng nhưng kiên nhẫn với mục tiêu công việc mới là cách để làm việc. Nhất là với GiapSchool đang đối mặt với nhiều thách thức, từ tư duy truyền thống, quan niệm bằng cấp và cả thói quen của người Việt Nam…
“Có thể tôi sẽ tính tới các bài toán đầu tư, như tổ chức các khóa học trực tiếp có thu phí. Một số trường tư thục có thể mua bài giảng để phục vụ nhu cầu của họ… Nhưng tôi tin chất lượng các bài giảng sẽ đủ sức nuôi GiapSchool và tạo nên sự thay đổi trong tư duy học và dạy của Việt Nam.
Chat với TS. Giáp Văn Dương
Sau sự ra đời của GiapSchool, nhiều người vẫn đang dò hỏi về Giáp Văn Dương là ai?
Oài, đây là câu khó. Tôi là… tôi thôi. Một người muốn đưa tri thức thế giới về Việt Nam qua các khóa học trực tuyến mở. Mong muốn của tôi là xây dựng được một hạ tầng tri thức đủ mạnh cho Việt Nam thông qua các khóa học này và qua việc biên dịch sách vở.
Ở Việt Nam, những gì miễn phí rất hay bị đánh đồng với chất lượng không tốt?
Đó là quan niệm phổ biến và có cơ sở. Nhưng không phải mọi cái miễn phí đều dở. Chất lượng phụ thuộc trước hết vào nhà cung cấp chứ không phải là thu phí hay miễn phí. Trong giáo dục thì đó là chất lượng của người thầy. Tất nhiên, nếu có kinh phí nhiều thì sẽ thực hiện được tốt hơn.
Làm sao để GiapSchool đi được đường dài?
Quan trọng nhất là sự kiên trì. Kiên trì thực hiện.
Ông có bao giờ cảm thấy cô đơn không?
Có chứ. Nhưng vấn đề không phải là có thấy cô đơn hay không, mà vượt qua nó như thế nào. Cô đơn đôi khi cũng cần để phát triển bản thân và theo đuổi những gì mình muốn.